Nguyên lý hoạt động, cấu tạo của máy ly tâm

Máy ly tâm là thiết bị ngày càng cần thiết, được sử dụng phổ biến, là thiết bi không thể thiếu trong phòng thí nghiệm. Để hiểu rõ hơn về khái niệm của máy ly tâm, máy ly tâm được dùng để làm gì, cấu tạo, nguyên lý hoạt động ra sao, cũng như có bao nhiêu loại và giá thành như thế nào cũng là vấn đề khi chọn lựa. Với bài viết này bạn sẽ hiểu rõ hơn mọi thứ bạn đang tìm kiếm. 

Máy ly tâm là gì?

Máy ly tâm tên tiếng anh là Centrifuge. 

Qúa trình ly tâm được thực hiện thông qua máy ly tâm. Qúa trình ly tâm sẽ xuất hiện lực ly tâm. Lực ly tâm có tác dụng làm tăng tốc độ lắng của dung dịch khi ly tâm. Qúa trình ly tâm là quá trình phân tách dựa trên kích thước các hạt và mật độ khác nhau giữa pha lỏng và pha rắn. Qúa trình này được gọi là quá trình ly tâm.

Lực ly tâm thường tỉ lệ với tốc độ quay của roto với khoảng cách giữa tâm của roto và ống ly tâm. Vì vậy, trong một quá trình thực hiện ly tâm, nhiều roto với kích thước khác nhau có thể được sử dụng. Mỗi máy ly tâm sẽ có một đồ thị đặc trưng hoặc một bảng thể hiện rõ mối quan hệ giữa tốc độ quay và lực ly tâm tương ứng với mỗi loại rotor.

Lực ly tâm là một lực quán tính xuất hiện trên mọi vật nằm yên trong hệ quy chiếu quay so với một hệ quy chiếu quán tính. Nó là hệ quả của trường gia tốc, xuất hiện trong hệ quy chiếu phi quán tính mà trong trường hợp này là hệ quy chiếu quay.

Cũng có thể hiểu lực ly tâm là phản lực của lực hướng tâm tác động vào vật đang chuyển động theo một đường cong (thành phần lực vuông góc với vận tốc và làm đổi hướng vận tốc), để giữ cho vật nằm cân bằng trong hệ quy chiếu quay. Trong hệ quy chiếu quán tính, khi không có lực gì tác động vào các vật thể, chúng giữ chuyển động thẳng đều, theo định luật 1 Newton. Tuy nhiên chuyển động thẳng đều này lệch với chuyển động quay của hệ quy chiếu quay.

Ví dụ về một người ngồi trong xe ô tô đang đổi hướng: nếu không có lực ma sát giữa người và ghế, người sẽ tiếp tục đi thẳng, còn ô tô và ghế đổi hướng. Người bị dịch chuyển, một cách tương đối, lệch khỏi ghế. Nhìn trong hệ quy chiếu quay, các vật thể, vốn chuyển động thẳng đều trong hệ quy chiếu quán tính, bị đẩy ra theo phương xuyên tâm quay. Lực đẩy vật thể ra, quan sát trong hệ quy chiếu này, chính là lực ly tâm.

CẤU TẠO CƠ BẢN VÀ PHÂN LOẠI CỦA MÁY LY TÂM

Cấu tạo của máy bao gồm có 4 phần chính như sau:

  • Phần quay: gồm một động cơ có vận tốc cao, lực ly tâm lớn, hệ thống giảm rung, giảm chấn động, rotor và adapter.
  • Phần điều khiển: Gồm một mạch điện điều khiển (mạch cơ bản hoặc mạch điều khiển PID) có chức năng cài đặt tốc độ, hẹn giờ ly tâm.
  • Hệ thống cảm biến: Cảm biến đóng cửa, cảm biến bất đối xứng, cảm biến quá tải, quá dòng và cảm biến rotor.
  • Thùng máy: Là một buồng kín nhằm đảm bảo quá trình ly tâm sẽ xảy ra trong một hộp kín đáo, đảm bảo an toàn cho quá trình ly tâm.

Phân loại máy ly tâm

Có thể phân loại máy ly tâm theo các tiêu chí như:

  • Theo quá trình phân ly: máy ly tâm lắng, máy ly tâm lọc.
  • Theo phương thức làm việc: máy ly tâm làm việc gián đoạn, máy ly tâm làm việc liên tục và máy ly tâm tự động.
  • Theo kết cấu của bộ phận tháo bã: máy ly tâm tháo bã bằng dao; máy ly tâm tháo bã bằng vít xoắn; máy ly tâm tháo bã bằng pít tông.
  • Theo giá trị yếu tố phân ly phân ra máy ly tâm thường và máy ly tâm siêu tốc.
  • Theo kết cấu trục và ổ đỡ phân ra: máy ly tâm ba chân và máy ly tâm treo.
 

NGUYÊN LÝ HOẠT ĐỘNG CỦA MÁY LY TÂM

Trong quá trình ly tâm lắng và lọc, nguyên liệu sẽ chuyển động quay cùng với rotor của máy. Lực ly tâm sẽ làm cho các cấu tử có khối lượng riêng khác nhau phân lớp theo hướng của gia tốc trường lực.

Nguyên lý hoạt động máy ly tâm

Nguyên lý hoạt động máy ly tâm

Thành phần của khối lượng riêng lớn nhất sẽ tập trung ở vùng xa tâm nhất, còn phần có khối lượng riêng nhỏ nhất sẽ tập trung ở tâm của rotor. Mỗi máy ly tâm có một đồ thị đặc trưng hoặc một bảng thể hiện mối quan hệ giữa tốc độ quay và lực ly tâm ứng với mỗi loại roto nó được chấp nhận.

Tùy vào cấu tạo bề mặt rotor mà quá trình ly tâm tiến hành theo nguyên tắc lọc ly tâm hay lắng ly tâm. Do đó phân loại máy ly tâm cũng có hai loại máy ly tâm: máy ly tâm lắng và máy ly tâm lọc.

Máy ly tâm dùng để làm gì?

Máy li tâm được sử dụng trong nhiều lĩnh vực khác nhau. Được sử dụng trong các lĩnh vực y tế, nghiên cứu khoa học, trong phòng thí nghiệm công nghệ sinh học, hóa học, dược phẩm…

Nguyên lý và nguyên tắc sử dụng máy li tâm

  • Nguyên lý: Bản chất của quá trình ly tâm là phân tách các hạt và mật độ khác nhau giữa pha lỏng và pha rắn dựa trên khối lượng riêng của các hạt trong quá trình ly tâm, phân thành lớp khác nhau nhờ lực ly tâm. Thành phần khối lượng riêng lớn nhất sẽ ở xa tâm nhất, còn phần có khối lượng riêng nhỏ sẽ tập trung ở tâm của roto. Kết thúc quá trình ly tâm từ một hỗn hợp ban đầu, từng thành phần riêng biệt sẽ được tách ra
  • Nguyên tắc: 

+ Sử dụng ống ly tâm có kích thước phù hợp với roto của máy ly tâm

+ Đặt các ống cần ly tâm ở vị trí cân bằng về thể tích khối lượng. Nếu mẫu của bạn là mâu lẻ thì sử dụng nước làm thêm một ống sao cho đều và cân bằng.

+ Cần đậy nắp roto trước khi sử dụng máy ly tâm

+ Kiểm tra lại các thông số vận hành về thời gian, tốc độ trước khi vận hành máy ly tâm

Đăng kí nhận tin